Namo Shetkari Yojana: राज्यातील लाखो शेतकऱ्यांच्या मनात सध्या एकच प्रश्न घोळतोय तो म्हणजे नमो शेतकरी महासन्मान निधी योजनेचे निकष बदलणार का? कारण २०१९ नंतर जमीन खरेदी केलेले अनेक शेतकरी आजही लाभापासून वंचित आहेत. या पार्श्वभूमीवर विधानसभेत महत्त्वाची चर्चा झाली आणि कृषिमंत्री दत्तात्रय भरणे यांनी मोठी माहिती दिली. त्यामुळे पुन्हा एकदा या दोन्ही योजनांकडे राज्याचे लक्ष वेधले गेले आहे.
विधानसभेत आमदार समाधान अवताडे यांनी सोलापूर जिल्ह्यासह राज्यातील अनेक पात्र शेतकरी प्रधानमंत्री किसान सन्मान निधी आणि राज्याच्या नमो शेतकरी महासन्मान निधीपासून वंचित राहत असल्याचा मुद्दा उपस्थित केला. त्यावर उत्तर देताना मंत्री भरणे यांनी स्पष्ट सांगितले की, राज्य शासन केंद्राकडे सातत्याने पाठपुरावा करत आहे. मात्र सध्या पात्रतेबाबतचे सर्व निर्णय केंद्र सरकारच्या मार्गदर्शक सूचनांनुसारच घेतले जात आहेत.
प्रधानमंत्री किसान सन्मान निधी योजना ही केंद्र पुरस्कृत योजना असून २१ जून २०१९ च्या मार्गदर्शक सूचनांनुसार राज्यात २०१९ पासून राबवली जाते. या योजनेअंतर्गत पात्र शेतकरी कुटुंबांना वर्षातून तीन हप्त्यांमध्ये प्रत्येकी २,००० रुपये असे एकूण ६,००० रुपये थेट त्यांच्या बँक खात्यात जमा केले जातात. ही रक्कम थेट लाभ हस्तांतरण (DBT) पद्धतीने दिली जाते. अनेक शेतकऱ्यांसाठी ही मदत बियाणे, खत, औषधे किंवा घरखर्चासाठी मोठा आधार ठरते.
पण अडचण निर्माण झाली ती ‘कट-ऑफ’ तारखेमुळे. केंद्र सरकारने १ फेब्रुवारी २०१९ ही अंतिम तारीख निश्चित केली आहे. या तारखेनंतर ज्यांनी जमीन खरेदी केली, वाटणीपत्र किंवा देणगीपत्राद्वारे जमीन आपल्या नावावर घेतली, ते शेतकरी लाभासाठी पात्र ठरत नाहीत. कारण त्या दिवशी ते जमिनीचे मालक नव्हते. इतकेच नव्हे, ज्यांनी आपली सर्व जमीन विकली आहे, तेही अपात्र ठरतात. त्यामुळे २०१९ नंतर शेतीत उतरलेल्या तरुण शेतकऱ्यांमध्ये नाराजी आहे. मंत्री भरणे यांनी याच निकषांमध्ये बदल व्हावा यासाठी केंद्राकडे प्रयत्न सुरू असल्याचे स्पष्ट केले.
राज्य सरकारची नमो शेतकरी महासन्मान निधी योजना ही योजना प्रधानमंत्री किसान योजनेच्या धर्तीवरच राबवली जाते. या दोन्ही योजनांचा लाभ एकत्र मिळाल्यास शेतकऱ्यांना वर्षाकाठी चांगली आर्थिक मदत मिळते. त्यामुळे अनेक शेतकरी या निकषांमध्ये शिथिलता मिळावी, अशी अपेक्षा व्यक्त करत आहेत.
दरम्यान, पी.एम. किसान योजनेचा २१ वा हप्ता १९ नोव्हेंबर २०२५ रोजी कोईम्बतूर येथून वितरित करण्यात आला. राज्यातील तब्बल ९०.७४ लाख शेतकरी कुटुंबांच्या खात्यात १,८१४.७४ कोटी रुपये जमा झाल्याची माहिती देण्यात आली. तसेच नमो शेतकरी महासन्मान निधीचा ७ वा हप्ता ९ सप्टेंबर २०२५ रोजी सोलापूर जिल्ह्यातील ४,९५,०९० लाभार्थ्यांना थेट जमा करण्यात आला. या हप्त्यामुळे अनेक कुटुंबांना खरीप हंगामात दिलासा मिळाला.
मात्र अजूनही हजारो शेतकरी केवळ एका तारखेच्या अटीमुळे लाभापासून दूर आहेत, ही वस्तुस्थिती आहे. शासन स्तरावर प्रयत्न सुरू असले तरी केंद्र सरकारकडून अंतिम निर्णय होणे आवश्यक आहे. त्यामुळे पुढील काही महिन्यांत या निकषांमध्ये बदल होतो का, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे. Namo Shetkari Yojana
शेतकऱ्यांसाठी ही योजना केवळ आर्थिक मदत नाही, तर शेती टिकवून ठेवण्याची आशा आहे. वाढते खर्च, अनियमित पाऊस आणि बाजारभावातील चढ-उतार यांच्या काळात प्रत्येक हप्ता महत्त्वाचा ठरतो. आता सरकारने सकारात्मक निर्णय घेतला तर २०१९ नंतर शेतीत आलेल्या नव्या पिढीलाही मोठा दिलासा मिळू शकतो. राज्यातील शेतकरी कुटुंबांच्या अपेक्षा पुन्हा एकदा दिल्लीकडे लागल्या आहेत.