PM Kisan Samman Nidhi: देशातील कोट्यवधी शेतकऱ्यांसाठी केंद्र सरकारची (Pradhan Mantri Kisan Samman Nidhi) प्रधानमंत्री किसान सन्मान निधी ही योजना म्हणजे वर्षातून तीन वेळा मिळणारा आधाराचा श्वासच आहे. वर्षाला ६००० रुपयांची आर्थिक मदत — प्रत्येक चार महिन्यांनी २००० रुपये थेट खात्यात. बियाणं घ्यायचं असो, खत घ्यायचं असो किंवा घरखर्चाला थोडा हातभार या पैशांची शेतकऱ्यांना मोठी अपेक्षा असते.
मात्र आता २२व्या हप्त्याची वाट पाहणाऱ्या लाखो शेतकऱ्यांसाठी धक्कादायक बातमी समोर आली आहे. राज्यासह देशभरात मोठ्या प्रमाणावर लाभार्थी यादीतून नावे कमी करण्यात आली आहेत. त्यामुळे अनेक शेतकऱ्यांना मार्चमध्ये अपेक्षित असलेले २००० रुपये मिळणार नसल्याची शक्यता आहे. PM Kisan Samman Nidhi
लाभार्थी यादीतून नावे का काढली?
केंद्र सरकारकडून ही योजना पारदर्शक ठेवण्यासाठी वेळोवेळी लाभार्थी यादीची पडताळणी केली जाते. अलीकडील पडताळणीत काही गंभीर त्रुटी आढळल्याने कारवाई करण्यात आली आहे.
पहिलं कारण म्हणजे जमीन मालकीसंदर्भातील अटी. १ फेब्रुवारी २०१९ नंतर ज्यांनी जमीन स्वतःच्या नावावर घेतली आहे, त्यांच्या कागदपत्रांची पुन्हा तपासणी सुरू आहे. कारण योजनेच्या निकषानुसार पात्रता १ फेब्रुवारी २०१९ पूर्वीच्या जमीन नोंदीवर आधारित आहे. तपासणीत नियमभंग आढळल्यास संबंधित शेतकऱ्याचं नाव थेट यादीतून वगळण्यात आलं आहे.
दुसरं मोठं कारण म्हणजे एका कुटुंबातील एकापेक्षा जास्त सदस्यांनी लाभ घेणं. अनेक ठिकाणी पती-पत्नी दोघे, किंवा कुटुंबातील प्रौढ व अल्पवयीन सदस्यांनी स्वतंत्रपणे अर्ज करून हप्ता घेतल्याचं निदर्शनास आलं. नियमांनुसार एका कुटुंबातून फक्त एकच लाभार्थी पात्र आहे. त्यामुळे अशा कुटुंबांमधील अतिरिक्त नावे हटवण्यात आली आहेत.
शेतकऱ्यांची वाढती चिंता
गेल्या काही महिन्यांपासून शेतीसमोरील संकटं वाढतच आहेत. अवकाळी पाऊस, बाजारभावातील चढ-उतार आणि उत्पादन खर्चातील वाढ यामुळे आधीच शेतकरी त्रस्त आहे. अशातच जर सन्मान निधीचा हप्ता थांबला, तर अनेक छोट्या व सीमांत शेतकऱ्यांच्या घरातील अर्थकारण डळमळू शकतं. काही ठिकाणी शेतकऱ्यांनी सांगितलं की, “आम्हाला कोणतीही पूर्वसूचना न देता नाव काढलं गेलं. आता खात्यात पैसे येणार नाहीत असं सांगितलं जातंय.” त्यामुळे गावोगावी संभ्रम आणि नाराजीचं वातावरण आहे.
२२वा हप्ता नेमका कधी?
कृषी मंत्रालयाच्या संकेतस्थळानुसार काही अर्ज व कागदपत्रांमध्ये संदिग्धता असल्यामुळे संबंधित शेतकऱ्यांचे पैसे सध्या रोखून ठेवण्यात आले आहेत. जोपर्यंत ई-केवायसी (e-KYC) आणि प्रत्यक्ष पडताळणी पूर्ण होत नाही, तोपर्यंत हप्ता जमा होणार नाही. दरम्यान, २२व्या हप्त्याचे वितरण मार्च महिन्याच्या पहिल्या आठवड्यात होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. त्यामुळे सर्व पात्र शेतकऱ्यांनी अधिकृत पोर्टलवर जाऊन आपले नाव लाभार्थी यादीत आहे का, हे तातडीने तपासण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.
काय करावं शेतकऱ्यांनी?
- अधिकृत वेबसाइटवर जाऊन Beneficiary Status तपासा
- ई-केवायसी पूर्ण झाली आहे का ते खात्री करा
- जमीन नोंदी व आधार लिंकिंग योग्य आहे का ते तपासा
- शंका असल्यास तालुका कृषी कार्यालयात संपर्क साधा
शेतकऱ्यांसाठी २००० रुपये कदाचित शहरातील लोकांना छोटी रक्कम वाटेल, पण गावातल्या कष्टकऱ्यांसाठी तीच बियाण्याची पिशवी, तीच औषधांची खरेदी, तीच घरखर्चाची दोरी असते. त्यामुळे तुमचं नाव यादीत आहे की नाही, हे वेळेत तपासणं अत्यंत महत्त्वाचं ठरणार आहे. २२व्या हप्त्यापूर्वी ही सावधगिरी बाळगली, तरच सन्मान निधीचा हक्काचा लाभ तुमच्या खात्यात वेळेवर पोहोचेल.