Maharashtra Rain Alert: फेब्रुवारी महिना सुरू होताच राज्यातील शेतकरी, बागायतदार आणि सर्वसामान्य नागरिकांच्या मनात एकच प्रश्न आहे. यंदा फेब्रुवारीत पाऊस पडणार का? कारण रब्बी पिके सध्या निर्णायक टप्प्यावर आहेत, तर वाढत्या तापमानामुळे पाण्याची गरजही वाढताना दिसते. अशा परिस्थितीत हवामान विभागाने दिलेला ताजा अंदाज महत्त्वाचा ठरत आहे.
सध्याच्या अंदाजानुसार ४ फेब्रुवारीपर्यंत महाराष्ट्रातील उत्तर व मध्य भागात ढगाळ वातावरण राहण्याची शक्यता आहे. नाशिक, संगमनेर, अकोला, कोपरगाव, सिन्नर, इगतपुरी, त्र्यंबकेश्वर, दिंडोरी, निफाड, सटाणा, कळवण, देवळा, मालेगाव, धुळे, साक्री, शिरपूर, नंदुरबार आणि जळगाव परिसरात आकाश ढगांनी व्यापलेले राहू शकते. मात्र या ढगांमधून मोठ्या पावसाची शक्यता फारशी नाही. एखाद-दुसऱ्या ठिकाणी केवळ २ ते ४ मिमी इतकाच हलका पाऊस किंवा पेंडकळवणी स्वरूपाचा शिडकावा होण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे.
५ फेब्रुवारीनंतर हे ढगाळ वातावरण हळूहळू कमी होईल आणि पुन्हा आकाश स्वच्छ होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे फेब्रुवारीच्या पहिल्या आठवड्यात तरी मोठ्या पावसाची अपेक्षा ठेवणे चुकीचे ठरेल. उलट या काळात तापमानाकडे अधिक लक्ष देण्याची गरज आहे.
हवामान तज्ज्ञांच्या मते, ७ फेब्रुवारीपर्यंत किमान तापमान सरासरीपेक्षा ३ ते ४ अंशांनी अधिक राहू शकते. उत्तर कोकण आणि मध्य महाराष्ट्रातील सुमारे १३ जिल्ह्यांत पहाटेची थंडी कमी होऊन रात्री उकाडा जाणवण्याची शक्यता आहे. अनेक ठिकाणी थंडीपासून आराम मिळण्याऐवजी झोपताना घाम येण्याची स्थिती निर्माण होऊ शकते. मात्र राज्यातील उर्वरित २३ जिल्ह्यांत किमान तापमान सरासरीच्या आसपास राहणार असल्याने सौम्य थंडीचा अनुभव येईल.
फेब्रुवारी महिन्याच्या उर्वरित तीन आठवड्यांत थंडी राहील, पण ती सर्वत्र सारखी नसेल. मुंबईसह संपूर्ण कोकण, खान्देश, मध्य महाराष्ट्र तसेच अहिल्यानगर, छत्रपती संभाजीनगर आणि जालना या जिल्ह्यांत थंडीचे प्रमाण तुलनेने कमी राहण्याची शक्यता आहे. दुसरीकडे दिवसाचे कमाल तापमान मात्र वाढण्याचे संकेत आहेत. नाशिक आणि अहिल्यानगर वगळता उर्वरित ३४ जिल्ह्यांत दुपारचे तापमान सरासरीपेक्षा अधिक राहू शकते. त्यामुळे दुपारी उन्हाचा चटका अधिक जाणवेल.
या वाढत्या तापमानाचा थेट परिणाम रब्बी हंगामातील पिकांवर होण्याची शक्यता आहे. गहू, हरभरा, कांदा, द्राक्षे आणि भाजीपाला पिकांसाठी अतिरिक्त सिंचनाची गरज भासू शकते. पाण्याचे योग्य नियोजन न केल्यास उत्पादनावर परिणाम होऊ शकतो, असा इशाराही कृषी तज्ज्ञ देत आहेत. Maharashtra Rain Alert
संपूर्ण फेब्रुवारी महिन्याचा विचार केला, तर महाराष्ट्रात सरासरी पर्जन्यमान हे शून्य ते १० मिमी इतकेच असते. २०२६ मध्येही बहुतांश जिल्ह्यांत पावसाचे प्रमाण सरासरीपेक्षा कमी राहण्याची शक्यता आहे. अहिल्यानगर, छत्रपती संभाजीनगर, जालना, अमरावती, नागपूर आणि भंडारा या सहा जिल्ह्यांतच किरकोळ स्वरूपाचा पाऊस होऊ शकतो. उर्वरित राज्यात फेब्रुवारी महिना जवळपास कोरडाच जाण्याची चिन्हे आहेत.
हवामानातील हे बदल पश्चिमी वाऱ्यांच्या हालचालींमुळे होत असल्याचे सांगण्यात येत आहे. जम्मू-काश्मीर आणि लडाख परिसरातून येणारे थंड वारे सध्या पंजाब आणि राजस्थानमार्गे दक्षिणेकडे सरकत असून त्यांचा प्रभाव खान्देश व उत्तर महाराष्ट्रापर्यंत जाणवत आहे. त्याच वेळी बंगालच्या उपसागरातून येणारी आर्द्रता या थंड वाऱ्यांत मिसळल्यामुळे काही भागांत ढगाळ वातावरण तयार झाले आहे.
एकूणच पाहता, फेब्रुवारी महिन्यात महाराष्ट्रात मोठ्या पावसाची शक्यता कमी असून हा महिना मुख्यतः कोरडाच जाण्याची चिन्हे आहेत. मात्र तापमानातील चढ-उतार आणि दुपारच्या वाढत्या उष्णतेकडे दुर्लक्ष करून चालणार नाही. शेतकऱ्यांनी हवामानाचा अंदाज लक्षात घेऊन पिकांचे आणि पाण्याचे योग्य नियोजन केल्यास येणाऱ्या काळात होणारे नुकसान टाळता येईल, एवढेच या अंदाजातून स्पष्ट होते.